Kan je je persoonlijkheid veranderen?

In deze blog leg ik uit hoe je meer zicht kan krijgen op je persoonlijkheid en welke woorden je kan gebruiken om je persoonlijkheid te beschrijven. Je ontdekt of je je persoonlijkheid kan veranderen en hoe je dat dan zou kunnen doen.

Deze blog is een weergave van de podcast die je via onderstaande knop kan beluisteren.

Wanneer we over onze persoonlijkheid nadenken, worden we geconfronteerd met tegenstrijdigheden, met onduidelijkheden, met het niet kunnen vastgrijpen van de antwoorden. Of kort gezegd: we worden geconfronteerd met ‘niet weten’ en dat maakt ons heel onrustig.

Dat merk ik ook bij mijn coachees. Ze zeggen iets en trekken het dan in twijfel. Ze vinden niet de juiste woorden. Ze weten niet wat antwoorden. Dat komt omdat er geen eenduidig antwoord is en omdat we nog niet besproken hebben wat we verstaan onder persoonlijkheid. 

• Emma (*) stelt tijdens ons eerste gesprek vast dat ze in haar relatie meer pleast dan ze dacht. Ze ziet in dat ze zich aangepast heeft aan de normen van haar partner. Ze doet alleen nog maar de kledij aan die hij leuk vindt en ze heeft haar haar kort laten knippen omdat hij het vroeg, ook al wou ze dat niet. Ze houdt haar mening meestal voor zich omdat hij haar anders afsnauwt. Je kan dus wel zeggen dat Emma een pleaser is. Ze plooit zich naar de verwachtingen van de ander. Ze knikt ja en zwijgt.
• Maar is dat wie ze is? Als ik haar vraag of ze altijd een pleaser is antwoordt ze stellig van niet. Op het werk is Emma iemand die wel haar inbreng doet tijdens vergaderingen. Ze heeft een gezonde portie zelfvertrouwen en voelt zich veilig in het team. 
• Op het werk neemt Emma bijna automatisch een trekkersrol op. In haar relatie is ze eerder een volger. En bij haar vrienden hangt het er van af: wanneer niemand de touwtjes in handen neemt, zal Emma de ‘leidersrol’ opnemen. Neemt iemand anders die rol in, dan zal Emma eerder de rol van empathische ondersteuner innemen.

Emma is de kluts kwijt. “Wie ben ik dan?”, vraagt ze me.

Je kan persoonlijkheid zien als het geheel van jouw gedragingen, gevoelens en gedachten die jou maken tot wie je bent. Alles wat je doet en voelt wordt mee aangestuurd door hoe jij naar jezelf en de wereld kijkt. Dit alles samen zorgt ervoor dat je bepaalde patronen doet. Je kan je persoonlijkheid beschrijven aan de hand van die patronen. 

Sommige van die patronen zijn ons zo eigen dat we zelf niet beseffen dat we ze doen. Door er over na te denken, door coaching, door de feedback die je krijgt en door reacties van anderen kan je je meer bewust worden van je patronen. 

Emma ontdekte pas haar patroon als pleaser na reacties van een aantal vriendinnen. (Emma, doe toch kledij aan die jij graag ziet, waar jij je goed in voelt! Emma, je bent zo stil, is er iets?)

Welke patronen je doet, hangt ook af van de situatie en de context waar je je in bevindt. In het eerste voorbeeld is Emma een pleaser, in het tweede is ze iemand die haar grenzen aangeeft en voor haar mening uitkomt. En bij haar vrienden beweegt ze zich tussen trekken en ondersteunen. 

Je persoonlijkheid wordt gekenmerkt door de patronen die je doet. Je neemt dan bepaalde rollen op. We spreken over rol-identiteiten. De tabel hieronder geeft een overzicht van de rollen die Emma opneemt en in welke context.

Zie het ook als ‘type-rollen’. Een leerkracht kan naast leraar ook nog volgende rollen opnemen: luisteraar, opvoeder, humorist, leider, bemiddelaar, manager,...

Een leidinggevende kan bvb volgende rollen innemen: leider, vriend, afstandelijke, beslisser, leraar, motivator, manipulator, egoïst, …

Je persoonlijkheid wordt samengesteld door de verschillende rollen die je opneemt. We denken dat we verschillende persoonlijkheden hebben en voelen ons daar ongemakkelijk bij. Maar het is wel de normaalste zaak van de wereld. Een introverte persoon kan bijvoorbeeld op een podium de extraverte rol van zanger en entertainer opnemen. Woon je al jaren zelfstandig en kan je goed je plan trekken, dan val je in de kind-rol wanneer je door omstandigheden weer bij je ouders inwoont. En ouders nemen dan de ouder-rol weer stevig in handen.

Er is niets mis met de patronen an sich. Feit is wel dat sommige patronen je functioneren bevorderen en andere patronen je functioneren belemmeren.

• Zo zal de introvert geen last hebben van zijn patroon wanneer hij thuis in alle rust op zijn laptop aan het werk is. Zijn introversie zal hem wel belemmeren wanneer hij in een meeting zit met collega’s of wanneer hij sociale contacten wil onderhouden.
• Pleasen is een patroon dat uiteindelijk niet werkt voor Emma want ze ging er helemaal aan onderdoor en leefde in angst. 

Er is dus niets mis met de patronen zelf. Wel met de aansturing erop. Hoeveel mensen blijven niet in destructieve patronen zitten? De introvert blijft in zijn veilige schuilplaats en heeft geen sociale contacten meer, wat hem depressief maakt. De ene partner die zich blijft plooien naar de wensen van de andere en er helemaal aan onderdoor gaat. De collega die pleast en geen grenzen afbakent en uiteindelijk uitvalt met burn-out.

Hier gaan heel wat coachinggesprekken over: bewust worden van jouw patronen, ontdekken welke patronen werken voor jou en welke niet. Je kiest welke niet-werkende patronen je wil switchen naar patronen die wel werken voor jou zodat jij functioneert zoals jij wil.

By the way, het gaat inderdaad over kiezen! Ook al hebben we niet altijd het gevoel dat we een keuze hebben...

Je kan je persoonlijkheid bewust mee vorm geven door te kiezen welke patronen je wel blijft doen en welke niet. Besef je dat in je schuilplaats blijven je meer eenzaam doet voelen? Oefen dan in het naar buiten komen. Besef je dat je pleast? Oefen dan in het respectvol stellen van grenzen.

En hou in het achterhoofd de vraag: "Wie wil ik zijn?"

“Dit is gemakkelijker gezegd dan gedaan!”, hoor ik je zeggen. Dat klopt…soms. 

Welke patronen je doet, hangt samen de overtuigingen die je hebt over jezelf, over de wereld en over de andere. Het hangt samen met jouw waarden en normen.

Zo denken pleasers dat ze niet de moeite waard zijn om hun stem uit te brengen of dat ze niet oké zijn. Pleasers hebben schrik om afgekeurd te worden. Ze zijn bezorgd over wat anderen over hen zouden denken. De veiligste optie is dan doen wat anderen van jou verlangen. Of – en dat hoor ik heel dikwijls – doen wat jij denkt dat de andere van jou verlangt.

Tijdens mijn coachinggesprekken beschrijf ik de patronen van mijn cliënten zodat ze duidelijk zichtbaar worden voor hen. We onderzoeken de achterliggende overtuigingen die mee dat patroon in stand houden. Deze overtuigingen liggen aan de grondslag van je zelfbeeld en van het beeld dat je hebt over anderen. Je kan zeggen dat ze de drivers zijn achter je patronen.

Meer hierover in de blog “Wat als er nooit iets mis met je was?” 

Kijk naar de patronen die jouw functioneren belemmeren. Jij kiest of je er al dan niet mee aan de slag wilt. Ik ga niet zeggen wat je moet doen. Ik geef jouw patronen weer maar jij bepaalt wie je echt wil zijn.

• We onderzoeken jouw belemmerende overtuigingen. Mijn belangrijkste tool hiervoor is NLP. Ik begeleid je tijdens oefeningen en werk zowel op bewust als op onderbewust niveau. Het proces verloopt dan sneller omdat de onderbewuste weerstand tegen verandering verdwijnt. Je oude belemmerende overtuigingen en bijhorende emoties worden geswitcht naar overtuigingen en gevoelens die je functioneren bevorderen. Kort samengevat: de oude gedachte “Ik ben niet oké” wordt “Ik kan wel wat. Ik ben oké zoals ik ben”. Je voelt je zelfvertrouwen groeien.
• Oefen in je dagdagelijkse praktijk. Voor alle duidelijkheid, het is niet de bedoeling dat je de perfecte persoon wordt! Het is wel de bedoeling om te functioneren zoals jij wil en dat je er vreugde aan beleeft. Hiervoor moet je soms eerst even uit je comfortzone gaan.
• Een veilige context biedt mogelijkheden om te oefenen. Zo kan je vriendengroep een stimulans zijn om wel die trekkersrol op te nemen als je dat nu nog niet deed. Zeg aan je vrienden dat je bvb. niet meer wil pleasen. Zij kunnen je er attent op maken wanneer je in je valkuil valt. Jouw nieuw patroon wordt al snel een gewoonte zodat je het ook in moeilijkere situaties en contexten zal opnemen.

Wil je wat meer trekker zijn in plaats van volger? Neem het initiatief in je vriendengroep. Oefenen in je vriendengroep kan jou de kracht geven om ook de trekkersrol op te nemen op je werk en in je relatie. Wil je meer volger zijn? Neem dan niet als eerste het woord en laat eerst de anderen uitspreken. Doe daarna je weloverwogen inbreng. Wil je als introvert wat meer sociale contacten? Op jouw ritme. Schrijf je in bij een hobbyclub en oefen je in het gemoedelijk aanspreken van de leden. 

Je leven is maakbaar, ja. Maar verlang niet van jezelf dat je alles alleen moet doen.

Laat je ondersteunen door vrienden, familie, collega’s,.. Laat je ondersteunen door een degelijke coach.

Waar en met wie je bent heeft ook een impact op hoe jij doet, denkt en voelt. Begeef je in contexten die jou uitnodigen tot het doen van je gewenst patroon, die jou uitnodigen in het oefenen van wie je wil zijn. Om dan stevig te staan als het moeilijk wordt.

Je persoonlijkheid staat niet in steen gebeiteld. Je persoonlijkheid is buigzaam.

Wie je bent, jouw identiteit, gaat over hoe jij jezelf construeert vanuit al die rollen. Het gaat over jouw rode draad in al die rollen.

“Ik ben zo!”, is dus een slecht excuus om jouw belemmerende patronen te verantwoorden.

Wil jij aan de slag met jouw belemmerende patronen? Wil je weten wie je bent? Wie je wil zijn? Neem dan gerust contact op en na een coachingtraject van 3 à 4 maanden heb je hier een duidelijk zicht op. Het brengt klaarheid in je warboel aan gedachten en emoties en je groeit naar de mooie persoon die je echt bent.

Lieve

(*) Emma is een fictieve naam